(ვუძღვნი მიხეილ გიორგის ძე ერისთავს)

ავიღ-დავიღე ცხოვრება,
ჩემი შრომა და კაცობა;
დიდ რამედ არ მიმაჩნია,
ტანჯვა ჩემთვის არს გართობა.
მოძმეთ კი დიდად მიიღეს,
მომიხსენიეს ქებითა.
ხარი ფერდ-ფერდზე მიკრული
გადახრეშილი ქედითა.
აღარც თივაა ჩემთვისა,
აღარც ბზე, აღარც ნეკერი.
ქება ბევრია, უსაზღვრო,
მხოლოდ სალამი ერთფერი.
ამ ოინების მხილველსა
ჩამეცინება მწარედა:
თუ მართლა კარგი რამა ვარ,
რად გამომაგდეს გარეთა?!
ღმერთმა დასწყევლოს ეშმაკი,
ენას აუბნებს მცდარადა:
„იმიტომ - მეჩურჩულება, -
სხვა საქმით გიცნეს მდარადა,
სხვა რამ გაკლია, სათვლელი
თქვენში დიდ ნაკლად მარადა.
თუმც რაც დაგაკლო, უფალი
დამნაშავეა თავადა:
როცა პოეტად გბადებდა,
რად აღარ გაგათავადა?!“
ბეცავს „ფშავლობა“ რას გიშველს?
ზურგს გუდა, ხელში კალათა!
თავადიც იყო, - სიცოცხლეს
არ ჩამაჰლევდი შავადა
გულ-მტკივნეული, კუჭითაც
არ იქნებოდი ავადა.
ყველა მზად იყო შენთვისა,
მოსული თავისთავადა“.
ეშმაკს უყურეთ წყეულსა,
მაეჭვიანებს ძალადა!..
ეს სთქვა მაცდურმა და გაჰქრა,
ენა დაწურა შხამადა.
მიფრინავს, მისი ხარხარი
ისმის მთად და ბარადა.

(ვუძღვნი შიო მღვიმელს)

მცირე რამ შემონაწირი
მიიღე თავის ძმისგანა, -
მეც შენებრ გული მიტირის,
დაჩაგრული ვარ მტრისგანა.
ასწავლე ბავშვებს ბავშვურად
ჰანგები გულზე მწდომია,
ტრფიალი ბუნებისადმი,
მამა-პაპური ომია.
ბავშვთ გულის მესაიდუმლევ,
ჰშრომობ მღვიმეში ჩუმადა,
ბავშვების ჭირი და ლხენა
გულს მიგაჩნია წყლულადა.
მე როდი მომეწონება
სიტყვა ნათქვამი უმადა,
ამიტომ გკოცნი პირშია,
გადმოგეხვევი ძმურადა!

კარგ ყმად ვინა ვსთქვათ, ვაჟებო,
ნათქვამი არა გვცხვენოდეს,
მსმენლის გულს აბორგოვებდეს,
არავის არა სწყენოდეს?
ვინა, ვინ არი კაი ყმა,
ვის ტანზე ხმალი ჰშვენოდეს?

მიდით, იქ მიდით, სადაცა
ხალხი ხალხზედა ჰღელავდეს,
მტერი ჩვენ გვცემდეს, ჩვენ - მტერსა,
ხმლები, ხანჯრები ელავდეს.
სისხლის ტბა მუხლებს სწვდებოდეს,
ცოცხლები მკვდრებსა სთელავდეს;
ფარების დადგეს ჯღრდეები,
თვალები თვალებს სწველავდეს;
მოციქულობდნენ ტყვიანი,
შუბები შუბებს სწვერავდეს.
ჭიაფრად მუზარადებსა
სისხლის წვიმაი ჰფერავდეს;
დაგელაობდეს სიკვდილი,
სუდარაებსა ჰკერავდეს.

ვინც მიეგებოს მტერს წინა,
წინ-წინ ვინც რისხვას ეტყოდეს,
სახე სისხლგადამდინარი
ტკივილს არ გამოიტყოდეს,
თავზარსა სცემდეს სიკვდილსა,
ზედ ქორებულად ფრინავდეს,
სიცხეში სიოდ დაჰბეროს,
დაათბოს, როცა ჰყინავდეს.
პირველად ომის დამწყები
ბრძოლის ველს ბოლოს სწირავდეს;
სხვანი იყოფდენ ნადავლსა,
ის ისევ მტრის წინ გრგვინავდეს;
მიძღვნილსა საუფროსოსა
ამხანაგებსვე სწირავდეს.
დარაჯად ედგას ლაშქარსა,
როს ის ღრმა ძილით ხვრინავდეს.
სწორს ფიქრს აძლევდეს თემ-სოფელს,
ცდუნება არა სძირავდეს.

მტრის ჯავრის ედგას ლოგინი,
მტრის ჯავრი საბნად ჰფარავდეს.
იქ იდგას ხმალამოწვდილი,
საც ძალა აღმართს ჰკვალავდეს,
დაბეჩავებულს სიმართლეს
უსამართლობა სძალავდეს.
სხვისა იუბნოს სახელი,
თავის გარჯასა ჰმალავდეს.
მზედ იდგეს ხევსურეთისა,
უხვად შუქს ჩამოჰლალავდეს.
სჯობ, მოკვდეს მშიერ-ტიტველი,
კვდებოდეს, არა გმინავდეს;
თავის სამარხად, სუდრადა,
მარტო სახელსა სწირავდეს.

ვადღეგრძელებდეთ ცოცხალსა,
მკვდრისა ვსვათ შესანდობარი.
წყლული სცნას დედის კოცნადა,
თავის ლოგინად - სამარი,
საკაცე - თავის ლურჯადა,
ქვა-ლოდი - ნაბდად საფარი,
ქალისა, რძლისა ქვითინი
ეგონოს სიცილ-ხარხარი,
დენა ცრემლისა - ხორხოშა,
ღრუბელთა გადმონაყარი.

სულეთს შავიდეს ხმლიანი
ლაღი ლაღისა ცხენითა,
წინ მიუძღოდეს არწივი
ხმით მოყაშყაშე, ფრენითა.
ქება უყივლონ გმირებმა,
გადასრულებმა ჩვენითა.
ერეკლემ ხელი მაჰხვიოს,
დაისვას თავის გვერდითა,
გამაეგებოს თამარი
მცინარი, თავის ფეხითა.
გახარებული უფალი
კარგს ყმას ჯვარს სწერდეს ზენითა.
ანგელოზები ხარობდენ,
ალ-ქაჯნი იყვნენ წყენითა.

აი, ვინაა კაი ყმა,
მოსაგონარი ქებითა!
არა თქვენ, სადიაცენო,
რო ძროხებივით სძღებითა;
ღამე მაძღრები დასწვებით,
დილით მშივრები სდგებითა;
თავის ჯამს ჩასცქერთ, საქვეყნოდ
არცროს არ გამასდგებითა.
თავისად სცოცხლობთ, მცონარედ,
ლეში ალაღოთ, ჰკვებდითა;
გაიგებთ კარგის გარჯასა,
გწყინსთ და შურითა ხდებითა;
უქმად ჩამაჰლევთ სიცოცხლეს,
უქმად საფლავში სწვებითა.
დაჰკარგავთ სააქაოსა,
ვერც საიქიოს სწვდებითა.
არ იცით, დასჩნდით რისადა,
ან რისათვისა ჰკვდებითა!