დაბადების თარიღი:        1813
გარდაცვ. თარიღი:          22 სექტემბერი, 1864  (51 წლის ასაკში)
დაკრძალვის ადგილი:    იკორთის მონასტერი, გორი
კატეგორია:                      დრამატურგი, მთარგმნელი, პოეტი


ბიოგრაფია

დაბადების ადგილი: ახლანდელი დუშეთის რაიონი, სოფ. ოძისი.

ქართველი დრამატურგი, პოეტი, თეატრის მოღვაწე. სწავლობდა თბილისის კეთილშობილთა სასწავლებელში (1824 – 1825 წწ.), შემდეგ მოსკოვში, კერძო პანსიონში. სამშობლოში დაბრუნებისთანავე მოღვაწეობა დაიწყო სახელმწიფო სამსახურში.

გ. ერისთავის პირველი ნაწარმოებია ”ოსური მოთხრობები”. მის პოეზიაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ეროვნულ პატრიოტიზმს. მტკიცე საფუძველი ჩაუყარა კომედიოგრაფიას, დააარსა ქართული პროფესული თეატრი. მისი პირველი კომედიაა ”შეშლილი” (1839). ძველი თაობის წარმომადგენლების სახე მან კარგად აგვიწერა კომედიებში: ”გაყრა” (1840) და ”დავა” (1849). გიორგი ერისთავს თარგმნილი და გადმოკეთებული აქვს: ”უჩინმაჩინის ქუდი”, ”ყვარყვარე ათაბაგი”, აგრეთვე ა. გრიბოედოვის ”ვაი ჭკუისაგან”. მან დრამად გადააკეთა ”ვეფხისტყაოსანი”, ქართულ ენაზე თარგმნა სხვადასხვა ენებზე დაწერილი ლექსები. მისი თხზულებების სრული კრებული გამოქვეყნდა 1867, 1884 და 1936 წლებში.


ბიბლიოგრაფია

გაყრა : კომედია (ავტორი). - თბილისი, ცოდნა, 1961. - 36 გვ.
პიესები (ავტორი). - თბილისი, სახელგამი, 1950. - 395 გვ.
რჩეული თხზულებანი : რჩეული ლექსები და დრამატიული ნაწარმოებნი (ავტორი). - თბილისი, დ. კილოსანიძის გამოცემა, 1910. - 200 გვ.



ძუნწი

გაყრა

დავა

  სხვა სახელი:                ფაზელი  (ფსევდონიმი)
დაბადების თარიღი:    9 თებერვალი, 1836
გარდაცვ. თარიღი:      6 აგვისტო, 1891  (55 წლის ასაკში)
კატეგორია:                  მთარგმნელი, პოეტი


ბიოგრაფია

დაბადების ადგილი: ლესა, ახლანდელი ლანჩხუთის რაიონი.

აღიზარდა გურიის მთავართა სასახლეში. 1851 - 1853წწ. სწავლობდა ქუთაისის გიმნაზიაში. 1853 წლიდან იყო სამხედრო სამსახურში. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომებში (1853-1856წწ.). მალე თავი დაანება სამხედრო სამსახურს (1861). მამია გურიელმა ლექსების წერა სიყმაწვილეში დაიწყო. მისი პირველი გამოქვეყნებული ლექსია "ფარვანა" ("ცისკარი", №1). მის პოეზიაში აისახა მოუწყობელი საზოგადოებრივი და პირადი ცხოვრებით, მარტოობითა და სიღარიბით გამოწვეული სულიერი განცდები, მელანქოლია ("ფანტაზია", 1868; "ოცნება", 1887 და სხვ.). იგივე საფუძველი უდევს ბოჰემურ განწყობილებას, ღვინისა და ქალის ტრფიალში თავდავიწყების თემას ("რა კარგია ყმაწვილობა", 1881; "რათ მინდა?", 1887). მამია გურიელის პოეზიის ერთ-ერთი ძირითადი მოტივი პატრიოტიზმია ("პოეტი და ჩვენება", 1883; "ჩემი ალავერდი", 1879). ჰუმანიზმითაა გამსჭვალული მისი ცნობილი ლექსი "ადამიანი" (1867). მასვე ეკუთვნის რომანტიული პოემა "რაშიდ ვარდანოღლი" (1872 - 1879წწ.); თარგმნილი აქვს ჯორჯ ბაირონის, ალექსანდრე პუშკინისა და მ. ლერმონტოვის თხზულებანი.

წყარო: ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია: ტ. 3.-თბ., 1978.-გვ.314

 
ლექსები

ადამიანი

ჩემს შვილს კახაბერს

კითხვა

  ქართული საბავშვო მწერლობის ერთ–ერთი ფუძემდებელი შიო ილარიონის ძე მღვიმელი (ნამდვილი გვარი ქუჩუკაშვილი) დაიბადა 1866 წლის 12 თებერვალს, სოფ. ბრეთში (ახლანდელი ქარელის რაიონი). გორის სამოქალაქო სასწავლებლის დამთავრების (1887) შემდეგ თბილისში მუშობდა ჯერ „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ წიგნის მაღაზიის გამგედ, ხოლო 1909 წლიდან — ქართულ ჟურნალ-გაზეთბის რედაქციებში კორექტორად. მღვიმელის პირველი ლექსი „დილა“ 1885 წელს გაზეთ „დროებაში“ გამოქვეყნდა, პირველი საბავშვო ლექსები — 1887 წელს. 1891 წელს მისი ლექსები ცალკე გამოიცა პატარ-პატარა წიგნებად.
შიო მღვიმელი თანამშრომლობდა ჟურნალებში “ჯეჯილსა” და “ნაკადულში”, შემდეგ “პიონერსა” და “ოქტომბრელში”. მღვიმელის ლექსები “ია”, “ია და მზე”, “შოშია და ბავშვები”, “გაზაფხული”, “ყინვა და გულადი” და ბევრი სხვა მოზარდ თაობას ჰუმანიზმს, შრომისმოყვარეობასა და პატიოსნებას, პატრიოტიზმსა და სიკეთეს უნერგავდა, აგრეთვე გადმოკეთებული აქვს, ორიგინალიდან ზღაპრები (“რწყილი და ჭიანჭველა”, “ყვინჩილა და ფისო”, “ძუნწი” და სხვა). პოეტური ენის სისადავე, ხალხურ პოეზიასთან სიახლოვე მღვიმელს ერთი მხრით, აკაკი წერეთლის სკოლის პოეტებთან, მეორე მხრით კი ვაჟა ფშაველასთან ანათესავებდა. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ბევრ გამოჩენილ მწერალთან, განსაკუთრებით ვაჟა–ფშაველასთან.
1923 წელს შიო მღვიმელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული მწერლის წოდება.
გარდაიცვალა 1933 წლის 29 დეკემბერს, თბილისში. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში. თბილისში არის შიო მღვიმელის ქუჩა. დაწესებულია შიო მღვიმელის პრემია.

წყარო: თბილისი. – ენციკლოპედია. – თბ.2002 წელი.

 
ლექსები

რთველი

ვედრება

სიმღერა მეომრისა

პაწია მერცხალი

კურდღლის ჩივილი

მერცხალი

ჩიტი მზეწვია

მკაში

შავი მელა

ოჯახის გამხარებელი

ზამთარი და ნიბლია

ჩემი დედოფალა

მუხა

გაზაფხული

ნატვრა

ია

ბიჭო ნუ იჭერ პეპელას

სალამი ყვავილებს

ნაბია და წკიპა

გაზაფხულდა

ობოლი

ოქროს თავთავი